Tục lệ, trang phục và lễ hội truyền thống-Có một Đông Phi huyền bí hơn bạn tưởng.

Phía sau giữa đàn linh dương tung vó trên thảo nguyên rực nắng, giữa khoảng không gian mênh mông không thấy điểm dừng của savannah,…Đông Phi còn nhiều điều khiến người ta tò mò, hứng thú và mê đắm. Không phải ngẫu nhiên vùng đất hoang dã ấy lại là một kho tàng văn hoá từ tục lệ, trang phục hay truyền thống  khiến du khách bị cuốn mãi không thôi: Tấm vải đỏ rực của người Maasai, những vũ điệu bộ tộc dưới ánh trăng rừng đến lễ hội đánh nhau bằng… lá chuối ở Zanzibar – văn hóa Đông Phi lôi cuốn bởi một thế giới con người phong phú – nơi mà tục lệ, trang phục và lễ hội được giữ gìn như linh hồn của cả cộng đồng.

1.Tục lệ truyền thống

Khi văn hoá đã ăn sâu vào đời sống thì nó không còn đơn thuần chỉ là văn hoá nữa, mà hơn cả đó là cội nguồn sống, là tục lệ truyển thống được bảo tồn và gìn giữ qua bao nhiêu thế hệ. Và với mỗi một bộ tộc ở Đông Phi thì những tục lệ ấy lại thể hiện một ý nghĩa, một nét văn hoá khác nhau.

 1.1 Bộ tộc Maasai (Kenya & Tanzania )
Một trong những bộ nổi tiếng về mặt văn hoá và hình ảnh, không khó để hình dung về những phong tục cũng không kém phần đặc săc của người Maasai, đáng chú ý có thể kể đến:
– Nghi lễ trưởng thành (Eunoto): Một nghi thức nghe có vẻ hơi khắc nghiệt nhưng lại là tục lễ truyền thống được lưu giữ đến tận ngày nay, tục lệ cắt bao quy đầu cho những bé trai Maasai khi vào giai đoạn trưởng thành. Gia đoạn chuyển giao giữa “trẻ con” thành chiến binh thực thụ
– Chăn bò: gia súc và đặc biệt là bò chính là thước đo cho sự thịnh vượng, giàu có của bộ tộc, từ nghi thức cưới hỏi đến lễ cúng. Thế nên tục lễ săn bò cũng là một truyền thống văn hoá, linh hồn của cuộc sống và còn là cách thể hiện khả năng, bản lĩnh của mỗi cá nhận.

 1.2 Bộ tộc Hadzabe (Tanzania)
Cũng là một bộ tộc có tục lệ đặc biệt không kém đó là bộ tộc Hadzabe – “thợ săn nguyên thuỷ”
– Duy trì cuộc sống hàng ngày của họ hoàn toàn dựa vào săn bắn và hái lượm, không làm nông hay nuôi súc vật, chính vì vậy nên cuộc sống sẽ có phần mạo hiểm và hơi bấp bênh
– Hôn nhân ở đây cũng không có sự ràng buộc vì nam nữa hoàn toàn có thể tự do lựa chọn, chỉ cần bạn có trách nhiệm với gia đình, cùng nhau chăm sóc con cái.

Phong tục đón khách: Một diều đặc biêt ở Đông Phi đó là lòng hiếu khách của con người nơi đây. Dù điều kiện sống không quá giàu có theo cái nhìn của nhiều người tuy nhiên chỉ cần bạn xuất hiện, họ sẽ không ngần ngãi tiếp đãi bạn với sự trang trọng nhất gồm sữa, thịt hoặc bia tự chế. Và nên nhớ đừng nên từ chối lời mời của họ vì điều đó có thể bị xem là mất lịch sự.

2.Trang phục truyền thống

Nếu tập tục được coi là đời sống văn hoá, thì trang phục chính là hình ảnh, là tiếng nói của văn hoá.
2.1 Shúkà- Trang phục truyền thống của người Maasai 
– Người Maasai nổi tiếng với những tấm vải Shúkà- trang phục thường ngày nhưng nổi bật với màu đỏ rực rỡ thường để xua đuổi thú dữ
– Phụ nữ Maasai thường có sự đầu tư nhất định về trang sức, minh chứng là phụ nữ ở đây đeo khá nhiều vòng cổ, khuyên tại và các loại hạt trang trí, không chỉ là phụ kiện trang sức để rang trí mà còn là cách biểu lộ ngầm về địa vị xã hội và hôn nhân.

2.2 Kitenge & Kanga- Thời trang đường phố châu Phi 
– Kitenge: loại vải được sử dụng phổ biến và rộng rãi khắp các khu vực từ Kenya, Uganda hay Tanzania. Với hoạ tiết độc đáo , hoa văn truyền thống được in trên những tấm vải Kitenge giúp chúng dễ dàng được sử dụng phong phú không chỉ là để may váy, áo mà còn làm khăn trùm đầu
-Kanga: Hoạ tiết có phần nhẹ nhàng hơn, điểm độc đáo là có thêm các câu ngạn ngữ như một cách vừa làm điểm nhấn trang phục lại vừa có thể truyền đạt thông điệp một cách kín đáo của phụ nữ Đông Phi.

Nếu bạn có dịp ghé Đông Phi vào mùa lễ hội thì chắc chắn bạn sẽ còn thêm ấn tượng  bởi trang phục của họ, không chỉ sặc sỡ sắc màu mà còn được đính kèm tỉ mỉ, khéo léo với mặt nạ, lông chim, chuỗi hạt và phụ kiện làm từ vỏ sò- một diện mạo cực kì ấn tượng và đáng chiêm ngưỡng

3. Lễ hội truyền thống: Bữa tiệc thị giác và cảm xúc

3.1 Lễ hội Eunoto (Kenya-Maasai) 
Lễ hội đánh dấu một quá trình chuyển giao mới của nam giới, từ chiến binh thành những người đàn ông trưởng thành. Lễ hội được diễn ra với nghi thức nhuộm tóc đỏ bằng đất sét, nhảy múa, hát và chia sẻ thịt bò trong những ngày hội kéo dài.

3.2 Lễ hội Nyege Nyege (Uganda) 
Là lễ hội có thể nói là đáng mong chờ nhất vì mức độ và quy mô với sự quy tụ của đông đảo từ DJ, nghệ sĩ, vũ công từ khắp nơi trên thế giới. Lễ hội Nyege Nyege – một trong những lễ hội âm nhạc lớn nhất Đông Phi, cũng là một trong những lễ hội đáng giá để bạn trải nghiệm vì không chỉ mang tình thần giải trí, yếu tố đại chúng mà vẫn tôn vinh các yếu tố văn hoá bản địa.

 

3.3 Mwaka Kogwa (Zanzibar, Tanzania) 
Lễ hội đón năm mới đặc trưng của người Shirazi tại Zanzibar với những nghi thức độc đáo như ” đánh nhau biểu tượng” bằng lá chuối để xua đuổi và giải phóng năng lượng tiêu cực. Và đương nhiên không thể thiếu không khí tiệc tùng, nhảy múa và các màn trình diễn truyền thống đặc sắc trên bãi biển

Tổng Kết

“Văn hoá là bản sắc của một dân tộc” cảnh đẹp có thể không thiếu, điểm đến có thể không nhiều, nhưng khám phá bản sắc văn hoá Đông phi từ tục lễ, trang phục hay những lễ hội truyền thống thì chắc chắn sẽ là trải nghiệm vô giá mà không nơi nào có được. Những giá trị truyền thống ấy không chỉ là di sản quý báu của các quốc gia Đông Phi, mà còn là minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ của văn hóa giữa thời đại toàn cầu hóa. Giữ gìn và lan toả những nét đẹp ấy chính là cách để văn hoá Đông Phi tiếp tục được tỏa sáng trên bản đồ văn hoá thế giới.